Նորություններ

IMG 5359ԵՀԽ հայաստանյան Կլոր սեղան հիմնադրամի նախաձեռնությամբ Երևանի պետական համալսարանի Իջևանի մասնաճյուղում տեղի ունեցավ հակամարտությունների փոխակերպմանը նվիրված ոչ ֆորմալ կրթական դասընթացի հերթական հանդիպումը: Դասընթացավարներն էին Կլոր սեղան հիմնադրամի կազմակերպած և վերապատրաստում անցած՝ Երևանի պետական համալսարանի Իջևանի մասնաճյուղի գրադարանի վարիչ Վլադիմիր Պողոսյանը և Երևանի պետական համալսարանի Իջևանի մասնաճյուղի շրջանավարտների և արտաքին շահակիցների աշխատանքների համակարգող Էրինե Ղարայանը: Նրանք ներկայացրեցին «Հակամարտությունների փոխակերպում» ձեռնարկի «Ինչպե՞ս վերլուծել կոնֆլիկտը» թեման և ուսանողների հետ քննարկեցին կոնֆլիկտի դերակատարներին և կոնֆլիկտի վերլուծության մեթոդները: Դասընթացի ժամանակ ուսանողները ինտերակտիվ խաղերի միջոցով հնարավորություն ստացան ավելի պրակտիկորեն հասկանալ կոնֆլիկտային հողորդացման հմտությունները:

Դասընթացները կօգնեն երիտասարդներին ստանալ բազային գիտելիք կոնֆլիկտների ծագման և զարգացման օրինաչափությունների վերաբերյալ, զարգացնել կոնֆլիկտների հետ աշխատանքի վերլուծական ունակությունները, նպաստել կոնֆլիկտների ստեղծագործական փոխակերպման, ոչ ստանդարտ ու նորարարական մտածելակերպի ձևավորմանը: Այն նաև կօգնի փոխել վերաբերմունքը ինչպես կոնֆլիկտների ընկալման, այնպես էլ դրանց փոխակերպման հնարավորությունների նկատմամբ

Դասընթացն անցկացվել է ԵՀԽ հայաստանյան Կլոր սեղան հիմնադրամի «Ձայն խաղաղությանը» ծրագրի շրջանակներում՝ Շվեյցարիայի բողոքական եկեղեցիների միության (HEKS/EPER) աջակցությամբ: Նախատեսվում է 2019- 2021 թթ. անցկացնել «Հակամարտությունների փոխակերպում» կրթական դասընթացներ Գյումրիում և Իջևանում:

Մարտի 21-ը` Դաունի համախտանիշով մարդկանց միջազգային օրն է: Այդ առիթով Արարատյան Հայրապետական թեմի Զորավոր Ս. Աստվածածին եկեղեցին և «Արև-երեխաներ» երեխաների առողջության և զարգացման կենտրոն ՀԿ-ն կազմակերպել էին բարեգործական համերգ և downchildren.am կայքի շնորհանդեսը: Կայքը նախատեսված է դաունի համախտանիշով մարդկանց ու նրանց հարազատների համար:

Երեկոյին ներկա էին ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Զարուհի Բաթոյանը, ՀՀ ԱԺ պատգամավոր Անի Սամսոնյանը, Մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանը, ԵՀԽ հայաստանյան Կլոր սեղան հիմնադրամի նախագահ Կարեն Նազարյանը, կառավարության անդամներ:

«Մոսկվա» կինոթատրոնի «Կարմիր» դահլիճում կայացած միջոցառման բացման ժամանակ Հայ Առաքեական Եկեղեցու Արարատյան հայրապետական թեմի առաջնորդական փոխանորդ Տ. Նավասարդ արքեպիսկոպոս Կճոյանը ներկաներին փոխանցեց Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Երկրորդի օրհնությունը և ողջույնի խոսքը: Սրբազանը նաև շեշտեց, որ հասարակությունն զգալի աաջընթաց է արձանագրել դաունի համախտանիշով մարդկանց հանդեպ վերաբերմունքի փոփոխության ուղղությամբ, սակայն ճանապարհը դեեռևս երկար է: «Օրհնաբեր և հոգեշահ այս միջոցառմանը բոլորս ներկա ենք այն հավատքով ու վստահությամբ, որ ծնողների, մտահոգ ու բարեհոգի մարդկանց  հոգատարության, համապատասխան օգնության, ինչպես նաև հասարակության աջակցության շնորհիվ Դաունի համախտանիշով մարդիկ կարող են լուրջ ձեռքբերումների հասնել և դառնալ մի մեծ արև, որի ջերմությունն ու լույսը կմխիթարի  ամենքիս»,- ասաց սրբազան հայրը:



Երևանի Երևանի Զորավոր Սուրբ Աստվածածին Եկեղեցու հոգևոր հովիվ, «Արև երեխաներ» ՀԿ հոգաբարձուների խորհրդի նախգահ Տ. Գրիգոր քահանա Գրիգորյանը ներկաներին փոխանցեց իր հուզմունքն ու ապրումներն այն պահին, երբ իմացել է, որ իր որդին նույնպես առանձնանում է մյուսներից: «Ես էլ էի շփոթված: Հարցնում էի՝ ինչու՞ ես, Տեր: Հիմա գիտեմ, որ ես, որպես հոգևորական, պետք է այս արև-երեխաների կողքին լինեմ։ Մենք ունենք բոլորիդ աջակցության կարիքը։ Խոսքը դրամական, նյութական օգնության մասին չէ։ Խոսքը ձեր հոգատարության, ուշադրության մասին է, որի կարիքն ունեն թե՛ այս արև-երեխաները, թե՛ նրանց ծնողները»,- ասաց Տեր հայրը:

 

Միջոցառման ընթացքում տեղի ունեցավ երկու պրեմիերա: Հանդիսատեսի դատին հանձնվեց «Ես կարող եմ» սոցիալական հոլովակը: Այն նկարահանվել է «Արև երեխաներ» ՀԿ-ի նախաձեռնությամբ և ԵՀԽ հայաստանյան Կլոր սեղան հիմնադրամի աջակցությամբ: Առաջին անգամ հնչեց Դաունի համաշխատնիշ ունեցող երեխաների համար գրված «Արևի աշխարհ» երգը:

Կլոր սեղան հիմնադրամը տեսահոլովակի պատրաստմանն աջակցելուց բացի ֆինանսավորել է «Դաունի համախտանիշ: Ձեռնարկ ծնողների համար» գրքի տպագրությունը:


Համերգային ծրագրի սկզբում ելույթ ունեցան Նոր Նորքի Հայորդյաց տան «Շողոկաթ» երգչախմբի երեխաները: Իսկ երկրորդ հատվածում յուրօրինակ կատարումներով ելույթ ունեցան Աննա և Անահիտ Մխիթարյան քուրերը՝ «Մխիթարյան քույրեր և ընկերներ» էթնո խմբով ներկայացնելով հայ ժողովրդական երգերի պոպուրի:


Միջոցառման ավարտին Հայաստանի մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանը նշեց, որ պետք է մեծ ջանքեր գործադրել կարծրատիպերը կոտրելու և Դաունի համախտանիշ ունեցող անձանց հասարակական կյանքում ամբողջությամբ ընդգրկելու համար: « Պետք է կոտրել դաունի համախտանիշ ունեցողների նկատմամբ կարծրատիպերը և գնահատել նրանց ներուժը»,- ընդգծեց Թաթոյանը:


Համերգի հասույթի մի մասը կտրամադրվի աշխարհի Հատուկ օլիմպիադայի խաղերի լողի երկակի չեմպիոն, Դաունի համախտանիշ ունեցող Տիգրան Գևորգյանին, ով օրեր առաջ կորցրել է իր մայրիկին: Իսկ մյուս մասը կտրամադրվի «Արև երեխաներ» ՀԿ-ին՝ Դաունի համախտանիշով երեխաների առողջական խնդիրների լուծման նպատակով:

 


Դաունի համախտանիշի մասին


Աղբյուրը՝ Վիկիպեդիա
Դաունի համախտանիշը ի հայտ է գալիս այն ժամանակ, երբ երեխան ունի 21-րդ քրոմոսոմի լրիվ կամ մասնակի հավելյալ կրկնօրինակ։ Դաունի համախտանիշը առաջին անգամ նկարագրել է անգլիացի բժիշկ Լենգդոն Դաունը 1866 թվականին, ում պատվին էլ այն անվանվել է։ Բայց միայն 1867 թվականին անգլիացի գիտնականների կողմից այն ստացավ իր ամբողջական նկարագիրը։


Դաունի համախտանիշ ունեցող անձանց բնորոշ հատկություններից են՝ մկանների թույլ զարգացվածությունը, ցածր հասակը, աչքերի դեպի վեր թեքվածությունը և ձեռքի ափի կենտրոնում խոր գծի առկայությունը։ Դաունի համախտանիշ ունեցող յուրաքանչյուր անձ յուրահատուկ է և կարող է ունենալ կամ չունենալ այս հատկանիշները։ Նրանց մոտ ավելի հավանական է որոշակի առողջականի խնդիրները, ինչպիսին են, օրինակ՝ սրտային, շնչառական կամ լսողության խնդիրները, Ալցհեյմերի հիվանդությունը, մանկական լեյկեմիան և այլն։ Քանի որ վերոնշյալների մեծ մասն արդեն հնարավոր է բուժել, Դաունի համախտանիշ ունեցող մարդիկ վարում են առողջ կյանք։ Մինչև 1980-ական թվականները, Դաունի համախտանիշ ունեցող մարդկանց կյանքի տևողությունը ցածր էր, սակայն հավասար հնարավորությունները, գիտության զարգացումն ու հասարակական վերաբերմունքի փոփոխությունները բերեցին տևողության աճի։ Նրանց կյանքի տևողությունը 1983 թվականից զգալիորեն աճել է՝ 25 տարեկանից դառնալով 60[5]։ Առասպել է նաև, որ Դաունի համախտանիշ ունեցող անձինք ունեն խիստ արտահայտված մտավոր խնդիրներ։ Մտավոր դժվարությունների աստիճանը կարող է շատ տարբեր լինել՝ թույլից մինչև միջին մակարդակի։ Զարգացած երկրներում Դաունի համախտանիշ ունեցող երեխաները լիարժեք մասնակցում են հասարակական և անհատական կրթական ծրագրերին։ Ուսուցիչները և հետազոտողները դեռևս բացահայտում են Դաունի համախտանիշով մարդկանց կրթական պոտենցիալը։ Առասպել է նաև, որ Դաունի համախտանիշ ունեցող մարդիկ միշտ ուրախ են։ Նրանք մյուս բոլոր մարդկանց նման ունեն զգացմունքներ, կարող են արտահայտել բոլոր հույզերը։

Զարգացած երկրներում Դաունի համախտանիշ ունեցող անհատներին ներգրավված են հասարակական տարբեր գործընթացներում, համայնքային կազմակերպություններում, դպրոցներում, առողջապահական, զբաղվածությունը խթանող, ժամանցային ծրագրերում։ «Եվրատեսիլ-2015» երգի միջազգային մրցույթին Ֆինլանդիան, օրինակ, ներկայացրեց փանկ-ռոքերների «Pertti Kurikan Nimipäivät» խումբը, որի բոլոր անդամները Դաունի համախտանիշ ունեին[6]։ Հայաստանի Հանրապետությունում Դաունի համախտանիշ ունեցող անձինք քիչ ներառված են կրթական համակարգում։ Հասարակությունում առկա կարծրատիպերի, տեղեկատվության պակասի պատճառով Դաունի համախտանիշ ունեցող նորածիններին ավելի հաճախ են մանկատուն հանձնում։ Համաձայն Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության տվյալների՝ 2014 թվականին Դաունի համախտանիշ ունեցող 22 երեխաներ հենց հիվանդանոցից մանկատուն են տեղափոխվել։ Միջազգային մամուլն անդրադարձել է Հայաստանում ստեղծված այդ իրավիճակին՝ գրելով, թե Հայաստանում ամոթ է Դաունի համախտանիշ ունեցող երեխայի ծնող դառնալը։

 

Աղվերանում մարտի 19-20-ն անցկացվեց «Կոնֆլիկնետրի փոխակերպում» խորագրով դասընթացավարների դասընթացը: Մասնակիցները սոցիալական աշխատողներ, հոգեբաններ, բուհերի աշխատակիցներ և կամավորներ էին: Նրանց ընտրել և հավանության են արժանացրել ԵՀԽ հայաստանյան Կլոր սեղան հիմնադրամի աջակցությամբ Իջևանում և Գյումրիում գործող սոցիալական կենտրոնների գործընկերները: Դասընթացի նպատակն էր դասընթացավարներին տրամադրել հիմնական գիտելիք՝ իրենց համայնքներում երիտասարդներին փոխանցելու համար: Դասընթացն իրականացավ Շվեյցարիայի բողոքական եկեղեցիների միության (HEKS/EPER) աջակցությամբ:


Ծրագրի միջոցով Կլոր սեղան հիմնադրամն նպատակ ունի ուժեղացնել տեղական և եկեղեցահեն կազմակերպությունների կարողությունները, որպեսզի նրանք կարողանան իրենց համայնքների երիտասարդներին փոխանցեն կոնֆլիկտների ոչ բռնի փոխակերպման հմտությունները: Դասընթացի համար Կլոր սեղան հիմնադրամը, Երևանի պետական համալսարանի և Swisspeace կազմակերպության փորձագետները մշակել են ձեռնարկ: Այն ստեղծվել է Հայաստանի Տավուշի և Շիրակի մարզերի երիտասարդների մասնակցությամբ և նրանց կարիքների մասնակցային գնահատման միջոցով: Աղվերանի դասընթացն իրականացրեց ձեռնարկի հեղինակներից մեկը՝ քաղաքական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Խաչիկ Գալստյանը:

 

Picture1Եկեղեցիների համատեղ գործողությունների դաշինքի (Action of Churches Together Alliance) հայաստանյան ֆորումի, Հորդանանի, Պաղեստինի, Եգիպտոսի, Լիբանանի, Իրաքի ֆորումների և Համաշխարհային լյութերական դաշինքի ներկայացուցիչները Հորդանանի մայրաքաղաք Ամմանում մասնակցեցին ACT-ի՝ համայնքային սոցիալ-հոգեբանական աջակցության մերձավորարևելյան ֆորումի (MENA Regional PSCoP) հերթական հանդիպմանը: Միջոցառմանը ներկա էր նաև Կլոր սեղան հիմնադրամի արտակարգ իրավիճակնկերի ծրագրի պատասխանատու Ալլա Սարգիսովան:

Տարածաշրջանայաին ֆորումների նպատակն է ուսուցման և փորձոռության միջոցով ներգրավել ավելի շատ դերակատարների, որոնք համայնքներում սոցիալ-հոգեբանական աջակցություն են իրականացնում: Համայնքներում սոցիալ-հոգեբանական աջակցության տրամադրումը կարևոր է համայնքների վերականգման, կայունության, վերակառուցման և հետագա զարգացման կարողությունների խթանման առուով: ACT հայաստանյան ֆորումը MENA Regional PSCoP-ին միացել է 2017 թ:


Մասնակիցները քննարկեցին Համայնքային սոցիալ-հոգեբանական աջակցությա հիմքերը՝ տեղական և միջազգային տեսակետներից: «Նրանք նաև անդրադրձել են անցած տարվա կատարած աշխատանքին, ձեռքբերումներին և մարտահրավերներին: Դա ներառել է նաև Հայաստանում և Իրաքում կատարված աշխատանքի մասին զեկույցի ներկայացումը: Մասնակիցները նաև անդրադարձել են համայնքային սոցիալ-հոգեբանական աջակցության կարիքներին, ինչպես նաև սոցիալ-հոգեբանական հարցերին առնչվող այլ խդնիրների»,- ասաց Կլոր սեղան հիմնադրամի արտակարգ իրավիճակների ծրագրի պատասխանատու Ալլա Սարգիսովան: Մասնակիցները հանդիպման ընթացքում որոշեցին դերակատարների համար խնդրին առնչվող դասընթացներ կազմակերպել և ընդգծել, որ այդ հարցում կարող են ներգրավվել նաև սոցիալ-հոգեբանական աջակցության համաշխարհային միավորումների անդամները: Հանդիպման ավարտին մասնակիցները մշակեցին 2019-2020 թթ. Գործողությունների նախնական ծրագիրը:

Արագածոտնի մարզի Սաղմոսավան համայնքում գործող սոցիալական կենտրոնի ավարտվեց համակարգչային գիտելիքի ուսուցիչների վերապատրաստման դասընթացը: Այն կազմակերպվել էր Կլոր սեղան հիմնադրամի աջակցությամբ: Դասընթացի ավարտից առաջ վերապատրաստող դասընթացավար Լիլիա Թոթոլյանն անցկացրել է ավարտական թեստավորում՝ մասնակիցների ստացած գիտելիքը ստուգելու նպատակով:

Վերապատարաստման դասընթացի ավարտին բոլոր մասնակիցները ստացան վկայականներ: Սաղմոսավանի կենտրոնի Քրիստոֆ Արմեն Քեբաբջյան սրահում վկայականները հանձնեց Կլոր սեղան հիմնադրամի գործադիր տնօրեն Կարեն Նազարյանը: Նա միջոցառմանը մասնակցող դպրոցականներին և նրանց ծնողներին ասաց, որ կենտրոնը հիմնվել է հենց նրանց կարիքները հոգալու համար: «Մենք ցանկանում ենք, որպեսզի դուք ասեք, թե ինչի կարիք ունեք և ինչ ծրագրեր են անհրաժեշտ ձեզ համար: Այս կենտրոնը հիանալի հնարավորություններ ունի բազմատեսակ նախաձեռնություններ իրականացնելու համար»,- շեշտեց Նազարյանը: Համակարգչային գիտելիքների վերապատրաստման կրթական ծրագիրը մեկնարկել է 2018 թ. հոկտեմբերին:

Վերապատրաստմանը մասնացկել է Սաղմոսավան և հարակից համայնքների 4 կին ուսուցիչ: Նրանք այսուհետև Սաղմոսավանի սոցիալական կենտրոնի շահառուներին, ինչպես նաև իրենց համայնքների դպրոցների աշակերտներին կսովերցնեն համակարգչային անհրաժեշտ գիտելիքներ:

Կենտրոնի հյուրերից Աշտարակի Սբ. Մարիանե սոցիալական կենտրոնի ղեկավար Կարինե Գրիգորյանն ասաց, որ շուտով իրենց կենտրոնը դասընթացների շարք կսկսի Սաղմոսավանում:

Միջոցառման ավարտին Սբ. Մարիանե սոցիալական կենտրոնի սաները ներկայացրեցին մի քանի երգ՝ կենդանի կատարմամբ:

Սաղմոսավանի սոցիալական կենտրոնը հիմնվել է 2018 թ. հունիսին՝ Կլոր սեղան հիմնադրամի և Քեբաբջյան ընտանիքի սերտ համագործակցությամբ: Այն Հայաստանի տարածքում գործող 11 նմանատիպ կառույցներից մեկն է: Սոցիալական կենտրոնները գործում են Հայ Առաքելական Եկեղեցու թեմերի հովանու ներքո և Կլոր սեղան հիմնադրամի աջակցությամբ: Սոցիալական կենտրոններում պարբերաբար կազմակերպվում են դասընթացներ, արհեստների ուսուցում, քննարկումներ, տրամադրվում է սոցիալ-հոգեբանական աջակցություն՝ համայնքի խոցելի խավերի համար:

 

 

 

 

 

 

Եկեղեցիների համաշխարհային խորհրդի հայաստանյան Կլոր սեղան հիմնադրամը, ՄԱԿ-ի մշտական համակարգողի, ՄԱԿ-ի Բնակչության հիմնադրամի և ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագրի հայաստանյան գրասենյակների և «Հաց աշխարհի համար» (Brot für die Welt) կազմակերպության հետ համագործակցությամբ, փետրվարի 4-ից 5-ը Ծաղկաձորի Մարիոթ հյուրանոցային համալիրում անցկացրեց «Կայուն զարգացման նպատակները և Եկեղեցին» խորագրով համաժողովը:
Համաժողովի առաջնահերթությունը ՄԱԿ-ի հռչակած և ՀՀ կողմից ընդունված 17 Կայուն զարգացման նպատակները (ԿԶՆ) և նրանց հետ Եկեղեցու գործունեության համադրումը քննարկելն էր:


Միջոցառման նպատակն էր նաև զինել Հայ Առաքելական Եկեղեցու սպասավորներին և թեմերին կից գործող սոցիալական կենտրոնների աշխատակիցներին ԿԶՆ մասին անհրաժեշտ գիտելիքով և քննարկել, թե ինչպես եկեղեցին կարող է մասնակցել ԿԶՆ իրականացմանը՝ պետական մարմինների և քաղաքացիական հասարակության հետ սերտ համագործակցությամբ:


Մասնակիցները, որոնց մեջ էին Հայ Առաքելական Եկեղեցու թեմերի հոգևորականները, Կլոր սեղան հիմնադրաամի ծրագրային պատասխանատուները, հիմնադրամի աջակցությամբ գործող կենտրոնների աշխատակիցները, գործընկեր կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ:

Համաժողովին ժամանածները նախանշված թեմաների շրջանակում ամփոփեցին, թե ինչ են ընտրված ուղղություններով կատարում թեմերը և սոցիալական կենտրոնները, ապա ներկայացրեցին առաջարկները՝ գործունեության հետագա բարելավման համար:


Հաշվի առնելով ՀԿՍ և Հայ Առաքելական Եկեղեցու գործունեությունը որպես թիրախ ընտրվեցին հետևյալ նպատակները՝ Նպատակ 1 (Ոչ աղքատությանը), Նպատակ 2 (Ոչ սովին), Նպատակ 4- ՝ Որակյալ կրթություն, Նպատակ 5 (Գենդերային հավասարություն), Նպատակ 8` Արժանապատիվ աշխատանք և տնտեսական զարգացում, Նպատակ 10 (Կրճատված անհավասարություն), Նպատակ 11-ը՝ Կայուն քաղաքներ և համայնքներ, Նպատակ 13-ը՝ Գործողություններ՝ ի նպաստ կլիմայի, Նպատակ 16-ը՝ Խաղաղություն, արդարություն և ամուր հաստատություններ և Նպատակ 17-ը՝ Համագործակցություն՝ նպատակների համար:


«Ապրելամիջոցներ և արժանապատվություն» խորագրով առաջին խումբը քննարկում էր Կայուն զարգացմաան նպատակներից 3-ը՝ Ոչ աղքատությանը (Նպատակ 1), Ոչ սովին (Նպատակ 2), Արժանապատիվ աշխատանք և տնտեսական զարգացում (Նպատակ 8):


Երկրորդ խումբը խոչվում էր «Հավասարություն և համագործակցություն»: Այն քննարկում էր հետևյալ նպատակները՝ Գենդերային հավասարություն (Նպատակ 5), Կրճատված անհավասարություն (Նպատակ 10), Համագործակցություն՝ նպատակների համար (Նպատակ 17):
Երրորդ խմբի խորագիրն էր «Կյանքի կառավարիչները և համաարարիչները»: Մասնակիցները քննարկում էին Նպատակ 11-ը՝ Կայուն քաղաքներ և համայնքներ, Նպատակ 13-ը՝ Գործողություններ՝ ի նպաստ կլիմայի:

 

«Խաղաղություն և կրթություն» անունը կրող չորրորդ խմբի քննարկման թիրախում էին Նպատակ 4-ը՝ Որակյալ կրթություն, և Նպատակ 16-ը՝ Խաղաղություն, արդարություն և ամուր հաստատություններ:
«Խմբային քննարկումների արդյունքները կամփոփվեն առաջիկայում և կներկայացվեն բոլոր շահագրգիռ կողմերին: Սակայն եթե խմբերի մասնակիցներն ընթացքում ունենան առաջարկներ, մենք սիրով կլսենք և կքննարկենք դրանք»,- վստահեցրեց Կլոր սեղան հիմնադրամի գործադիր տնօրեն Կարեն Նազարյանը:


«Կայուն զարգացման նպատակները և Եկեղեցին» երկօրյա համաժողովն ամփոփվեց Պահպանիչ աղոթքով, որը կատարեց Հայ Առաքելական Եկեղեցու Տավուշի թեմի առաջնորդ Տ. Բագրատ եպիսկոպոս Գալստանյանը:


Կայուն նպատակների իրագործման մեջ մեծապես գնահատվում է Եկեղեցու դերը, քանզի նրա սպասավորները համայնքներում հստակ տիրապետում են այնտեղ տիրող սոցիալ-տնտեսական իրավիճակի մասին տեղեկություններին, գիտեն իրենց հոգևոր հոտի անդամների կարիքները և կարող են անգնահատելի դերակատարում ունենալ Կայուն զարգացման նպատակների իրականացմանն ուղղված գործնական քայլերի հարցում:

«Կայուն զարգացման 2030 օրակարգում» ներառված 17 նպատակները պաշտոնապես ուժի մեջ են մտել 2016 թվականի հունվարի 1-ից: Դրանք ներառում են աղքատության, սովի վերացումը, բնակչության առողջության ամրապնդումը, որակյալ կրթության ապահովումը, կանանց և տղամարդկանց իրավունքների հավասարությունը, մաքուր ջրի և սանիտարական պայմանների ապահովումը, մատչելի և մաքուր էներգիայով ապահովումը, արժանապատիվ աշխատանքի և տնտեսական աճի ապահովումը, արդյունաբերության, նորարարությունների և ենթակառուցվածքների զարգացումը, անհավասարությունների վերացումը, կայուն համայնքների ստեղծումը, պատասխանատու սպառումը, կլիմայի պահպանումը, կյանքը ջրի տակ և ճանմբարում, խաղաղության ամրապնդումը և հանուն այդ նպատակների իրականացման համագործակցության ամբապնդումը: 

Կայուն զարգացման նպատակներն ընդունել էին աշխարհի երկրների առաջնորդները՝ 2015 թ. սեպտեմբերին կայացած ՄԱԿ-ի պատմական գագաթնաժողովի ժամանակ: Այդ նպատակները հարուստ, աղքատ և միջին եկամուտ ունեցող բոլոր երկրներին կոչ են անում անցնել գործողությունների՝ խթանելու բարգավաճումը և միաժամանակ պաշտպանելու մոլորակը:

Համաժողովի բացման մասին առավել մանրամասն՝ այստեղ

Եկեղեցիների համաշխարհային խորհրդի հայաստանյան Կլոր սեղան հիմնադրամը, ՄԱԿ-ի մշտական համակարգողի, ՄԱԿ-ի Բնակչության հիմնադրամի և ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագրի հայաստանյան գրասենյակների և «Հաց աշխարհի համար» (Brot für die Welt) կազմակերպության հետ համագործակցությամբ, փետրվարի 4-ից 5-ը Ծաղկաձորի Մարիոթ հյուրանոցային համալիրում անցկացրեց «Կայուն զարգացման նպատակները և Եկեղեցին» խորագրով համաժողովը:
Համաժողովի առաջնահերթ նպատակը ՄԱԿ-ի հռչակած և ՀՀ կողմից ընդունված 17 Կայուն զարգացման նպատակները և Եկեղեցու գործունեության համադրումն այդ նպատակներին քննարկելն էր:


Համաժողովին մասնակցեցին Կլոր սեղան հիմնադրամի գործադիր տնօրեն Կարեն Նազարյանը, Եկեղեցիների համաշխարհային խորհրդի ներկայացուցիչ Մանոջ Կուրիանը, ինչպես նաև Հայաստանում ՄԱԿ-ի մշտական համակարգող պարոն Շոմբի Շարփը, միջազգային և տեղական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ, Հայ Առաքելական Եկեղեցու թեմերին կից՝ Կլոր սեղան հիմնադրամի աջակցությամբ գործող սոցիալական կենտրոնների աշխատակիցները, այլ հյուրեր:


Հայ Առաքելական Եկեղեցու Կոտայքի թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տ. Առաքել արքեպիսկոպոս Քարամյանը բացման խոսքից և աղոթքից հետո ողջունեց համաժողովի մասնակիցներին և նշեց, որ կարևորագույն այս հանդիպումը կազմակերպելով՝ Կլոր սեղան հիմնադրամը ևս մեկ անգամ ընդգծեց իր նվիրվածությունը և հոգածությունը սոցիալական և կրթական զարգացման թեմաների հանդեպ:


Կլոր սեղան հիմնադրամի գործադիր տնօրեն Կարեն Նազարյանը համաժողովի բացման ընթացքում նշեց. «Աշխարհի շատ երկրներ իրենց ցարգացման ծրագրերը ձգտում են համահունչ դարձնել ԿԶՆ, քանի որ դա է ժամանակի հրամայականը: Մյուս կողմից, ՄԱԿ-ը քաջ գիտակցում է, որ զարգացման նպատակների իրականացմանը մեծապես կարող է նպաստել սերտ համագործակցությունը կրոնական հաստատությունների և առաջնորդների հետ, օրինակ՝ «ՄԱԶԾ ուղեցույցը՝ հավատահեն կազմակերպությունների և կրոնական առաջնորդների հետ շփումների վերաբերյալ» (UNDP Guidelines on Engaging with Faith-based Organizations and Religious Leaders) վերնագրով փաստաթուղթը: Իսկապես, հավատահեն կազմակերպությունները և կրոնական առաջնորդները երկրագնդի գրեթե բոլոր համայնքների մի մասն են: Նրանք ոչ միայն նշանակալի ներդրում են ունենում զարգացման գործընթացներում, այլ նաև բազմաթիվ ուղղություններով ավելացնում են արժեք՝ ՄԱԿ-ի ջանքերին: Անշուշտ, ԿԶՆ-ից պետք է կենտրոնանալ հատկապես այն նպատակների վրա, որոնք առաջնահերթ են Հայաստանի համար»:


Եկեղեցիների Համաշխարհային Խորհրդի (ԵՀԽ) հայաստանյան Կլոր սեղան հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի վարչատնտեսական բաժնի տնօրեն Գերաշնորհ Տ. Մուշեղ եպիսկոպոս Բաբայանը նշեց, որ Եկեղեցին վաղուց է իրականացնում ծրագրեր, որոնց նպատակն է աղքատության հաղթահարումը, կրթության մատչելիությունը և համայնքների զարգացումը: «Փոխանցում եմ ձեզ նաև Վեհափառ Հայրապետի օրհնությունը և հաջող ընթացքի համար մաղթանքները հեռավոր Ավստրալիայից»,- նշեց Մուշեղ սրբազանը:


«Խոսելով Միջկրոնական ներդաշնակության համաշխարհային շաբաթվա ոգով, որը ՄԱԿ-ը նշում է ամեն փետրվարի առաջին շաբաթը, ես հավատացած եմ, որ Կայուն զարգացման նպատակները՝ մեր մոլորակի կայուն ապագայի ճանապարհային քարտեզը, զգալի արտացոլում ունեն Եկեղեցու առաքելության մեջ: Այս ճանապարհը բոլորս անցնում ենք միասին և միայն միասին կարող ենք դիմագրավել մեր դեմ հառնած մարտահրավերներին - լինի դա աղքատության և անհավասարության հաղթահարումը, շրջակա միջավայրի փրկությունը թե բարօրության, խաղաղության և արդարության հասնելը: Ինչպես նշեց ՄԱԿ-ի Գլխավոր քարտուղարը՝ հավատը կարևորագույն նշանակություն ունի հույսի և դիմակայունության համար»,- միջոցառման բացման ժամանակ ասաց Հայաստանում ՄԱԿ-ի մշտական համակարգող պարոն Շոմբի Շարփը։


Հայաստանում Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության դեսպան պարոն Մաթիաս Քիսլերը նշեց, որ արդեն ավանդույթ է դարձել Կլոր սեղան հիմնադրամի հետ համագործակցությունը: «Կլոր սեղան հիմնադրամի աջակցությամբ գործող սոցիալական կենտրոնները կարևոր դերակատարում ունեն համայնքների սոցիալական կյանքում, և այդ առումով Կլոր սեղան հիմնադրամն արդեն նպաստում է Կայուն զարգացման նպատակների իրագործմանը»:
Միջոցառման ընթացքում Եկեղեցիների համաշխարհային խորհրդից հատուկ հրավիրված բանախոս Մանոջ Կուրիանը ներկայացրեց Կայուն զարգացման նպատակները՝ հավատքի և եկեղեցու տեսանկյունից: «Իրականում եկեղեցին արդեն մեկ հազարամյակից ավելի իր գործունեությամբ նպաստում է ՄԱԿ-ի հռչակած նպատակների իրականացմանը: Քրիստոնեության փիլիսոփայության և գաղափարախոսության առանցքում հենց միմյանց օգնելու սկզբունքն է»,- ասաց նա համաժողովի բացման ժամանակ:


Նյու Յորքից հղած տեսաուղերձի ընթացքում «Եկեղեցիների համատեղ գործողություններ» (ACT Alliance) դաշինքի գլխավոր քարտուղար պարոն Ռուդելմար Բուենո դի Ֆարիան շեշտեց, որ եկեղեցիները ԿԶՆ-ի մշակման գործընթացում ամենաակտիվ դերակատարներից և մասնակիցներից մեկն էին: «Եկեղեցիները զարգացմանն ուղղված գործունեություն են ծավալել ՄԱԿ-ի հիմնադրումից դեռևս հարյուրավոր տարիներ առաջ: Կայուն զարգացման նպատակների իրականացման համար պետք է ջանք գործադրեն ոչ միայն կառավարությունները, այլև եկեղեցիները, քաղաքացիական հասարակությունը, անհատները»,- նշեց դե Ֆարիան:


Բրյուսելից հղած տեսաուղերձի ընթացքում Եվրադիակոնիա միջազգային միջեկեղեցական կազմակերպության գլխավոր քարտուղար տիկին Հիթեր Ռոյը նշեց, որ իրենց ուրախ են տեսնելու, թե որքան շատ են համաժողովի մասնակիցները և հույս հայտնեց, որ նրանք ջանք չեն խնայի Կայուն զարգացման նպատակների իրականացման մեջ իրենց ներդրումն ունենալու համար: «Որպես միջազգային դիակոնիալ կազմակերպություն, որն իրականացնում է սոցիալական ծրագրեր, Եվրադիակոնիան բոլոր պատասխանատուներին հորդորում է Կայուն զարգացման նպատակները դիտարկել որպես ավելի լավ կենսապայմաններ, կրթական, սոցիալական և տնտեսական չափորոշիչներ սահմանելու ուղի»,- ասաց տիկին Ռոյը:


Համաժողովի մյուս նպատակն էր զինել Հայ Առաքելական Եկեղեցու սպասավորներին և թեմերին կից գործող սոցիալական կենտրոնների աշխատակիցներին Կայուն զարգացման նպատակների մասին անհրաժեշտ գիտելիքով և քննարկել, թե ինչպես եկեղեցին կարող է գործուն աջակցություն ցուցաբերել Կայուն զարգացման նպատակների իրականացմանը՝ պետական մարմինների և քաղաքացիական հասարակության հետ սերտ համագործակցությամբ:


Կայուն նպատակների իրագործման մեջ մեծապես գնահատվում է Եկեղեցու դերը, քանզի նրա սպասավորները համայնքներում հստակ տիրապետում են այնտեղ տիրող սոցիալ-տնտեսական իրավիճակի մասին տեղեկություններին, գիտեն իրենց հոգևոր հոտի անդամների կարիքները և կարող են անգնահատելի դերակատարում ունենալ Կայուն զարգացման նպատակների իրականացմանն ուղղված գործնական քայլերի իրականացման հարցում:


«Կայուն զարգացման 2030 օրակարգում» ներառված 17 նպատակները պաշտոնապես ուժի մեջ են մտել 2016 թվականի հունվարի 1-ից: Դրանք ներառում են աղքատության, սովի վերացումը, բնակչության առողջության ամրապնդումը, որակյալ կրթության ապահովումը, կանանց և տղամարդկանց իրավունքների հավասարությունը, մաքուր ջրի և սանիտարական պայմանների ապահովումը, մատչելի և մաքուր էներգիայով ապահովումը, արժանապատիվ աշխատանքի և տնտեսական աճի ապահովումը, արդյունաբերության, նորարարությունների և ենթակառուցվածքների զարգացումը, անհավասարությունների վերացումը, կայուն համայնքների ստեղծումը, պատասխանատու սպառումը, կլիմայի պահպանումը, կյանքը ջրի տակ և ճանմբարում, խաղաղության ամրապնդումը և հանուն այդ նպատակների իրականացման համագործակցության ամբապնդումը:


Կայուն զարգացման նպատակներն ընդունել էին աշխարհի երկրների առաջնորդները՝ 2015 թ. սեպտեմբերին կայացած ՄԱԿ-ի պատմական գագաթնաժողովի ժամանակ: Այդ նպատակները հարուստ, աղքատ և միջին եկամուտ ունեցող բոլոր երկրներին կոչ են անում անցնել գործողությունների՝ խթանելու բարգավաճումը և միաժամանակ պաշտպանելու մոլորակը:

Տավուշի մարզի Կիրանց համայնք կատարած այցելության ընթացքում բարեգործական կազմակերպությունների կոնսորցիումի անդամները համայնքի բնակիչների և ղեկավարության հետ մասնակցային մեթոդով կատարեցին կարիքների գնահատում: Հանդիպմանը մասնակցեց նաև Եկեղեցիների համաշխարհային խորհրդի հայաստանյան Կլոր սեղան հիմնադրամի ծրագրերի պատասխանատու Կարինե Բաղդասարյանը: Այցի և կարիքների գնահատման նպատակներից մեկն էլ այն էր, որպեսզի Կիրանցում հնարավորություն ստեղծվի սեփական ուժերով փոխել գյուղի կյանքը տարբեր զարգացման ծրագրերի միջոցով:


Կոնսորցիումի մասնակիցների հետ հանդիպման ընթացքում Կիրանց համայնքի ղեկավար Կամո Շահինյանը և համայնքի բնակիչները շեշտեցին, որ իրենք «օգնություն» չեն ուզում, այլ աջակցություն՝ «Աջակցել, որ մեր տեսլականը իրականություն դառնա»,- ընդգծեց Շահինյանը: Այն հարցին, թե ինչ կուզեն գործարան, թե ընտանեկան բիզնես, միահամուռ ընտրվեց երկրորդը, քանի որ այսպես մարդիկ իրենք իրենց ձեռքով եկամուտ են ապահովում, անկախ զարգացնում իրենց տնտեսությունները: Խումբն այցելեց նաև դպրոց և այգիներ:

Խնդիրները և հնարավորությունները


Կիրանցի 9-ամյա այս դպրոցը լիցենզավորված չէ և կարող է փակվել, քանի որ հարմարեցված շինություն է և 3-րդ կարգի վթարային է: Շատերը ստիպված երեխաներին տանում են Իջևան: Մեծ հավանականություն կա, որ դրոցը պետական ծրագրով կնորոգվի կամ նորը կկառուցվի: Դպրոցին անհրաժեշտ են ռուսաց լեզվի և ֆիզկուլտուրայի ուսուցիչներ: Ավագ դպրոցը գնտվում է Ն. Ծաղկավան համայնքում, ինչը խնդիրներ է ստեղծում՝ կապված ճանապարհածախսի և հաճախելիության հետ: Մանկապարտեզ և նախակրթարան չկա:


Բնակչությունը այգեգործությունը համարում է կարևոր ճյուղ, տնկվում են նոր այգիներ: Խնդիրը ցանկապատերի բացակայությունն է, որի պատճառով անասունը մտնում է նորատունկ այգիներ և վնասում տնկիները: Կրկին տնկելը և բերք ստանաալը տևում է ևս 5 տարի: Ցանկություն կա ընդլայնել այգիների, արքայամորու, ելակի ցանքատարածությունները, մշակել կիվի, արքայանարինջ և այլ բարձրարժեք մշակաբույսեր, ինչպես նաև զբաղվել չրի արտադրությամբ: Ավանդական և եկամտաբեր է նուշի մշակությունը: Բնակիչները հեռանկարային են համարում ծխախոտագործությունը:


Ոռոգման խնդիրները լուծված են 70 տոկոսով՝ չկան բաշխիչ բաժանարար կայաններ, բացակայում է ոռոգման ներքին ցանցը:


Գյուղում կա անասնաբույժի, կաթի ու մսի հանձնման կայանների կարիք: Մեղվաբուծությամբ զբաղվում է 15 մեղվաբույծ, կա մեղրաքամ մեքենայի խիստ կարիք: Շատերը ցանկություն հայտնեցին զբաղվել մեղվապահությամբ, իրացնելու խնդիր չկա, քանի որ մեղրի որակը բարձր է: Առաջարկ է եղել հիմնել վառելիք-բրիկետների արտադրության փոքրիկ արտադրամաս՝ օգտագործելով տեղի գոմաղբը և անտառի չորուկները:


Մանկապարտեզի և նախակրթարանի բացակայության պատճառով երիտասարդ կանայք աշխատելու հնարավորություն չունեն: 17 երիտասարդ ընտանիք ունի բնակարանի խնդիր: Գյուղը չունի գազամատակարարում: Կիրանցում չկա ակումբ կամ ազատ ժամանակն անցկացնելու այլ վայր:


Աջացության ծրագրեր նաև Նավուր համայնքի համար


Տավուշի կոնսորցիումի անդամները նախատեսում են զարգացման ծրագրեր իրականացնել նաև Տավուշի մարզի Նավուր համայնքում: «Մենք կլինենք 12-րդը Կոնսորցիումի 11 կազմակերպությունների կողքին, ովքեր աջակցելու են Նավուր համայնքին»,- կոնսորցիումի ներկայացուցիչների հետ հանդիպման ընթացքում նշել է Բերդ խոշորացված համայնքի ղեկավար Հարություն Մանուչարյանը: Հանդիպմանը մասնակցում էին նաև Նավուրի վարչական պատասխանատուն և գյուղի նախաձեռնող խմբի անդամները: Նավուրի վարչական պատասխանատու Արամ Նիկոյանը և գյուղի նախաձեռնող խմբի անդամները ներկայացրին համանքի կարիքներն ու առանձնահատկությունները, որից հետո Կոնսորցիումի անդամները հարց ու պատասխանի ձևով պարզաբանեցին իրենց հետաքրքրությունների ոլորտներին վերաբերող հարցերը:


Կոնսորցիումին անդամակցում են Եկեղեցիների համաշխարհային խորհրդի հայաստանյան Կլոր սեղան հիմնադրամը, Ամերիկայի Հայ Ավետարանչական ընկերակցությունը, «Շեն» բարեգործական հասարակական կազմակերպությունը, Հայաստանի մանուկներ հիմնադրամը (COAF), Զարգացման սկզբունքներ ՀԿ-ն, Հայ օգնության ֆոնդը, Վորլդ վիժն Հայաստանը, «Դասավանդի՛ր, Հայաստանը», Հայկական բարեգործական ընդհանուր միությունը (AGBU), Հայկական Կարիտասը և Դիակոնիա կազմակերպությունը:

 

Հունվարի 17-ին Եկեղեցիների համաշխարհային խորհրդի հայաստանյան Կլոր սեղան հիմնադրամի գործադիր տնօրեն Կարեն Նազարյանը հյուրընկալեց ՄԱԿ-ի հայաստանյան գրասենյակի պատվիրակությանը, որը գլխավորում էին Հայաստանում ՄԱԿ-ի մշտական համակարգող Շոմբի Շարփը, Հայաստանում ՄԱԶԾ մշտական ներկայացուցիչ Դմիտրի Մարիյասինը, ՄԱԿ-ի բնակչության հիմնադրամի հայաստանյան գրասենյակի գործադիր ներկայացուցիչ Ծովինար Հարությունյանը, այլ ներկայացուցիչներ: Հանդիպումը կազմակերպվել էր ՄԱԿ-ի բնակչության հիմնադրամի հայաստանյան գրասենյակի նախաձեռնությամբ և առաջարկով: 


Կարեն Նազարյանը հյուրերին ներկայացրեց Կլոր սեղան հիմնադրամի գործունեության ուղղությունները և հիմնական նպատակները: Նա Շոմբի Շարփին տեղեկացրեց, որ փետրվարին Կլոր սեղան հիմնադրամը կազմակերպելու է «Կայուն զարգացման նպատակները և եկեղեցին» վերնագրով համաժողով: Շոմբի Շարփը ողջունեց նման թեմայով միջոցառումը և ընդգծեց դրա անցկացման կարևորությունը:

ԵՀԽ հայաստանյան Կլոր սեղան հիմնադրամը 2010 թ.-ից սերտ համագործակցում է ՄԱԿ-ի բնակչության հիմնադրամի հետ: Համագործակցության գլխավոր ուղղությունները ներառում են ընտանիքում բռնությունների կանխարգելումը, սեռով պայմանավորված հղիության արհեստական ընդհատումների կանխարգելումը, գենդերային հիմնահարցերը: 

4Այնուհետև հյուրերին ընդունեց Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Երկրորդը: Հանդիպմանը ներկա էր նաև Մայր Աթոռի Վարչատնտեսական բաժնի տնօրեն, ԵՀԽ հայաստանյան Կլոր սեղան հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ Գերաշնորհ Տ. Մուշեղ եպիսկոպոս Բաբայանը: Կարեն Նազարյանը Նորին Սրբությանը ներկայացրեց պրն. Շարփի գլխավորած պատվիրակությանը՝ անդրադառնալով Մայր Աթոռի կառույցների և Կլոր Սեղան հիմնադրամի հետ Հայաստանում ՄԱԿ-ի գրասենյակի համագործակցությանը և դրա հեռանկարներին: 

Ընդգծելով ՄԱԿ-ի գրասենյակի և Հայոց Եկեղեցու առաքելության ընդհանրությունը մի շարք ոլորտներում` պրն. Շոմբի Շարփը շնորհակալություն հայտնեց ՄԱԿ-ի գործակալությունների և եկեղեցական կառույցների միջև ձևավորված գործակցության առիթով` պատրաստակամություն հայտնելով էլ ավելի ընդարձակելու այն:

ՄԱԿ-ի մշտական համակարգողը փոխանցեց Վեհափառ Հայրապետին ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարության երախտագիտությունը Հայոց Եկեղեցու` միջկրոնական երկխոսության մեջ հետևողական ներգրավվածության և տարածաշրջանում խաղաղության վերականգնմանն ի նպաստ ծրագրերի իրականացման կապակցությամբ: 

Այնուհետև ներկաներին իր օրհնությունը բերեց Նորին Սրբություն Գարեգին Երկրորդ Կաթողիկոսը` գնահատելով Հայաստանում ՄԱԿ-ի գրասենյակի լայնածավալ գործունեությանը: ՄԱԿ-ի մշտական համակարգողի և Վեհափառ Հայրապետի հանդիպման մանրամասները՝ այստեղ: 

 

Արցախի, Արթիկի, Աշտարակի և Տավուշի կարիքավորներին և աշակերտներին ամանորյա անակնկալ նվերներով են այցելել Հայ Առաքելական Եկեղեցու հոգևորականները, թեմերի սոցիալ-կրթական կենտրոնի աշխատակիցները: Նախաձեռնությունն իրեկանացել է ԵՀԽ հայաստանյան Կլոր սեղան հիմնադրամի աջակցությամբ:


ArtikԱրցախի թեմի հոգևորականներն ամանորյա անակնկալ են մատուցել Արցախի ծերանոցին, Թաղավարդ գյուղի, Շուշիի և Ստեփանակերտի 34 բազմազավակ ընտանիքների, Շուշիի բանտում գտնվող 70 մարդու, Ստեփանակերտի Գիշերօթիկ դպրոցի 25 սաների:


Արթիկի թեմում հոգևորականները նվերներ են բաժանել Արթիկ քաղաքի, Անուշավան, Տուֆաշեն, Լեռնակերտ, Վարդաքար, Լուսակերտ, Հոտվաշեն, Նահապետավան, Սպանդարյան, Արևշատ համայնքների 60 կարիքավոր բնակչի:


Աշտակարի «Սուրբ Մարիանե» կենտրոնում ամանորյա միջոցառման ժամանակ նվերներ է ստացել 80 շահառու: Շնորհավորանքներից և նվերներ ստանալուց հետո Ձմեռ Պապին իրենց երաժշտական կատարումներով ուրախացրեցին կենտրոնի սաները:


48393315 1931492093827387 2987011177248194560 oԱյս տարի Տավուշի թեմի առաջնորդ Տեր Բագրատ եպիսկոպոս Գալստանյանի խորհրդով միջոցառումների ֆորմատը փոքր-ինչ փոփոխության էր ենթարկվել: Եթե անցած տարիներին թեմի կիրակնօրյա դպրոցների սաները ելույթ էին ունենում իրենց և իրենց ծնողների համար, ապա այս տարի նրանք ելույթներով հանդես եկան մանկապարտեզներում ու նախակրթարաններում, հանրակրթական դպրոցներում ու զորամասերում, իսկ Բերդում և Գոշում նրանք այցելել են իրենց համայնքների միայնակ ծերերին և նրանց հաղորդել սուրբծննդյան խորհուրդը: Ընդհանուր առմամբ նվերներ է ստացել Տավուշի մարզի կիրակնօրյա դպրոցներում և սոցիալ-կրթական կենտրոններ այցելող 1805 աշակերտ, որոնք ներկայացում էին մարզի մոտ 40 համայնք:

 

 

 

Տեսադարան

Պատկերասրահ

Հետադարձ կապ

Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին,
Էջմիածին 1101, Հայաստան

Հեռ.` +374 10 517-157
Հեռ.` +374 10 517-216
Ֆաքս` +374 10 517-436

JoomShaper